Xe điện

<p>Bloomberg gần đây đăng tải bài viết <a href="https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-01-06/ford-tesla-byd-face-ev-winter-in-2026-as-sector-s-growth-cools?cmpid=BBD010626_GREENDAILY&utm_medium=email&utm_source=newsletter&utm_term=260106&utm_campaign=greendaily">dự báo</a> về một “mùa đông xe điện” trong năm 2026. Nhận định này có thể đúng ở nhiều thị trường lớn, nhưng nếu nhìn về Việt Nam, bức tranh có lẽ không u ám đến vậy. Ở một góc nhìn khác, xe điện tại Việt Nam dường như vẫn đang trong giai đoạn “mùa xuân” — thời kỳ của tăng trưởng và mở rộng.</p>

<p>Theo Bloomberg, khoảng 24,3 triệu xe điện sẽ được bán ra trên toàn cầu trong năm 2026, chỉ tăng 12% so với năm 2025 và thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng 23% của năm trước đó. Con số này phản ánh rõ xu hướng chững lại của thị trường toàn cầu sau nhiều năm tăng trưởng nóng.</p>

<p>Tại Mỹ, những khó khăn đang bộc lộ rõ rệt. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã rút lại các khoản tín dụng thuế tiêu dùng dành cho người mua xe điện — có thể lên tới 7.500 USD — đồng thời bãi bỏ các tiêu chuẩn hiệu quả nhiên liệu đối với ô tô. Những thay đổi chính sách này khiến thị trường xe điện Mỹ nhanh chóng hạ nhiệt.</p>

<p>Doanh số bán xe điện tại Mỹ trong tháng 12/2025 đã giảm tới 41% so với cùng kỳ năm trước. Ford Motor cũng ghi nhận khoản lỗ lên tới 19,5 tỷ USD liên quan đến cuộc tái cấu trúc toàn diện mảng xe điện, bao gồm cả việc chuyển đổi mẫu bán tải điện F-150 Lightning sang phiên bản hybrid tầm xa — một động thái cho thấy các hãng xe đang buộc phải điều chỉnh chiến lược.</p>

<p>Ngay cả Trung Quốc — thị trường xe điện lớn nhất thế giới — cũng không nằm ngoài xu hướng giảm tốc. Các nhà phân tích dự báo tăng trưởng doanh số tại quốc gia này sẽ chậm lại, một phần do các chính sách hỗ trợ của chính phủ dần được thu hẹp.</p>

<p>Cụ thể, Trung Quốc đã cắt giảm một nửa ưu đãi thuế cho xe điện trong năm 2026, trong khi chương trình “đổi xe cũ lấy tiền mặt” được bổ sung thêm nhiều điều kiện tham gia. Cơ quan quản lý nước này cũng liên tục phát đi tín hiệu lo ngại về mức độ cạnh tranh ngày càng khốc liệt trong ngành ô tô, khi hàng loạt nhà sản xuất chen chúc trong cùng một thị trường. Vì vậy, các chương trình giảm giá sâu nhằm kích cầu cũng đang bị kiểm soát chặt chẽ hơn.</p>

<p>Áp lực cạnh tranh khiến ngay cả BYD — nhà sản xuất xe điện hàng đầu Trung Quốc — cũng ghi nhận mức tăng trưởng doanh số hằng năm thấp nhất kể từ năm 2020, trong bối cảnh các đối thủ như Geely hay Xiaomi bắt đầu giành thêm thị phần.</p>

<p>Theo Bloomberg, doanh số xe điện tại Trung Quốc, bao gồm cả xe hybrid, đạt khoảng 15,6 triệu chiếc trong năm 2025, tăng 27% so với năm trước. Tuy nhiên, con số này được dự báo chỉ tăng khoảng 13% trong năm 2026 — một nhịp tăng rõ ràng chậm hơn.</p>

<p>Tổng thể, dù xe điện vẫn là xu hướng không thể đảo ngược trong dài hạn, nhưng thị trường toàn cầu đang bước vào giai đoạn điều chỉnh. Việc Trung Quốc giảm trợ cấp, châu Âu trì hoãn lộ trình cấm xe động cơ đốt trong, cùng với sự thay đổi lập trường từ Mỹ khiến tốc độ tăng trưởng toàn cầu không còn duy trì được mức cao như những năm trước.</p>

<p>Trong bối cảnh đó, Việt Nam lại nổi lên như một trường hợp tương đối đặc biệt.</p>

<p>Năm 2025, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng xe điện cao bậc nhất thế giới. Riêng VinFast đã bán hơn 175.000 ô tô điện trong năm, trong khi mảng xe máy điện và xe đạp điện đạt gần 235.000 xe chỉ trong 9 tháng.</p>

<p>Nhìn về xu hướng, có thể “mùa đông” đang đến với một số thị trường lớn, nhưng tại Việt Nam, triển vọng trong năm 2026 nhiều khả năng vẫn tích cực. Ít nhất ở thời điểm hiện tại, doanh số của VinFast được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng — dù đây chỉ là góc nhìn cá nhân, dựa trên xu hướng và các chính sách đã được ban hành.</p>

<p>Sự khác biệt của thị trường Việt Nam nằm ở hai yếu tố chính.</p>

<p>Thứ nhất là định hướng chính sách. Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ giao thông xanh thông qua các chính sách vĩ mô, đồng thời siết chặt các quy định về phát thải tại các đô thị lớn. Những thay đổi này tạo ra lực đẩy rõ ràng cho xe điện, đặc biệt trong bối cảnh người dân buộc phải cân nhắc lại lựa chọn phương tiện di chuyển.</p>

<p>Thứ hai, Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn rất sớm của quá trình chuyển đổi. Tại các thị trường đi trước như Trung Quốc, xe điện — cả ô tô lẫn xe máy — đã phổ biến trong nhiều năm. Khi thị trường đã tiêu thụ một lượng lớn xe điện, việc bán thêm mỗi chiếc xe mới trở nên khó khăn hơn. Ngược lại, tại các thị trường mới nổi như Việt Nam, dư địa tăng trưởng vẫn còn tương đối rộng.</p>

<p>Dĩ nhiên, rào cản đối với người tiêu dùng vẫn hiện hữu, từ giá thành, hạ tầng trạm sạc cho tới các yếu tố an toàn. Tuy nhiên, về mặt công nghệ, ngành công nghiệp xe điện đang phát ra những tín hiệu tích cực. Giá pin – bộ phận đắt đỏ nhất của bất kỳ chiếc ô tô điện nào – đã giảm trung bình thêm khoảng 8% trong năm 2025. Nhiều chuyên gia dự báo pin sẽ tiếp tục nhỏ hơn, rẻ hơn nhưng có mật độ năng lượng cao hơn, giúp xe di chuyển quãng đường dài hơn sau mỗi lần sạc. Những cải tiến này, nếu diễn ra đúng kỳ vọng, sẽ góp phần tháo gỡ dần các rào cản hiện nay.</p>

<p>Ở một góc nhìn cá nhân hơn, tôi cũng đang nghiêm túc nghĩ đến việc mua một chiếc xe máy điện.</p>

<p>Không phải vì yêu thích công nghệ mới, mà bởi tháng 7 đang đến gần. Khi các vùng phát thải thấp ở nhiều phường trung tâm Hà Nội chính thức có hiệu lực, xe máy xăng và ôtô không đạt chuẩn khí thải sẽ bị hạn chế. Mà văn phòng nơi tôi làm việc lại nằm ngay trong khu vực đó. Chưa kể, dù làm việc ở đâu thì cũng có lúc phải lên phố, chẳng hạn như “đi bão” khi đội tuyển chiến thắng. Nghĩ tới nghĩ lui, sớm hay muộn thì cũng phải tính đến xe điện thôi.</p>

<p>Mục tiêu cho năm 2026 vì thế đã khá rõ ràng.</p>

<p>Chỉ có điều… tiền ở đâu thì vẫn chưa rõ lắm.</p>

<p class="has-text-align-right"><strong>Võ Văn Thành</strong></p>