<p>Cách đây vài năm chúng tôi ngồi cà phê thường buôn chuyện về một anh bạn suốt tuần quên cầm ví tiền theo người mỗi khi ra đường (vô tình hoặc cố tình không rõ), mà vẫn sống sót như một kỳ tích. Anh ấy chẳng chi tiêu gì cả giữa Hà Nội đắt đỏ. Ai lại có thể hồn nhiên thế mỗi khi ra đường nhỉ?</p>
<p>Nhưng bây giờ thì thực sự mọi người đi đâu chẳng cần cầm ví theo. Tất cả có trong điện thoại. “Quên ví cũng chẳng sao” không còn là đặc quyền của anh bạn ấy nữa. Tôi thanh toán qua mã QR gần như mọi nơi, từ ly cà phê vỉa hè đến hóa đơn siêu thị. Tiền mặt trở thành thứ thỉnh thoảng mới dùng đến.</p>
<p>Chiếc điện thoại di động chắc chắn là một trong những phát minh có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến đời sống hiện đại. Nó không chỉ thay đổi công nghệ, mà đã thay đổi cách con người giao tiếp, làm việc, tiêu tiền, đọc tin tức, nghe nhạc, yêu nhau và tranh cãi.</p>
<p>Trong lĩnh vực báo chí, cuộc cách mạng “mobile first” đã trở thành mệnh lệnh sống còn từ nhiều năm qua: viết và thiết kế nội dung phải ưu tiên cho màn hình điện thoại trước, rồi mới nghĩ đến máy tính.</p>
<p>Điện thoại ngày nay như là chi thứ năm của hầu hết mọi người.</p>
<p>Công ty khởi đầu cuộc cách mạng đó là Apple, với chiếc iPhone thế hệ đầu tiên ra mắt năm 2007. Hôm nay 1/4/2026 kỷ niệm tròn 50 năm ngày Steve Jobs và Wozniak đến căn hộ của Ronald Wayne ở Mountain View để thảo ra thỏa thuận hợp tác: thành một công ty có tên là “trái táo”.</p>
<p>Apple Computer là tên do Steve Jobs đề xuất. Đơn giản vì táo là một thứ quả trong chế độ ăn chay của Jobs lúc đó. Một lần vừa trở về từ trang trại táo, Jobs thấy cái tên “apple” đọc lên nghe vui vẻ, đầy sinh khí và không đáng sợ. Hơn nữa, chữ “A” giúp công ty đứng đầu tiên trong danh bạ điện thoại. Cả nhóm nhất trí với đề xuất này.</p>
<p>Những thập kỷ tiếp theo là hành trình đầy thăng trầm của Apple, Jobs bị đuổi khỏi chính công ty mình lập ra, rồi quay lại, vực dậy công ty bên bờ vực phá sản. Từ chiếc máy tính Macintosh năm 1984, đến iPod năm 2001, rồi đến iPhone năm 2007, mỗi sản phẩm đều là một cú hích thay đổi cả một ngành công nghiệp. Mọi người chuyển từ điện thoại nắp gập sang thứ có thể nhắn tin, gọi điện, lướt web, nghe nhạc và chơi game. Tất cả trong lòng bàn tay.</p>
<p>Tôi không nhớ chính xác mình mua chiếc iPhone đầu tiên năm nào, có lẽ là 2008. Kể từ đó tôi không đổi sang thương hiệu nào khác. Không phải vì tôi là fan cuồng Apple, mà đơn giản vì nó đủ tốt để dùng. Dần dần tôi dùng thêm một số sản phẩm khác trong hệ sinh thái của họ vì các thiết bị tích hợp với nhau tốt, và quan trọng là “pin khá trâu”. Có một lý do khác hơi cảm tính: sau khi đọc cuốn tiểu sử Steve Jobs của Walter Isaacson, tôi thấy mình yêu thích các sản phẩm ấy hơn một chút. Không phải vì Steve Jobs là người hoàn hảo, ông không phải vậy, mà vì câu chuyện về sự ám ảnh với cái đẹp, với sự đơn giản, với việc làm ra thứ gì đó thực sự tốt.</p>
<p>Về mặt kinh doanh, Apple hôm nay là một con số khổng lồ. Doanh thu hơn 416 tỷ đô la năm 2025, trong đó riêng iPhone chiếm trên 209 tỷ. Vốn hóa thị trường hiện ở mức 3,7 nghìn tỷ đô la, đứng thứ hai thế giới sau Nvidia. Nếu ai đó bỏ 1.000 đô la mua cổ phiếu Apple hồi công ty niêm yết năm 1980, khoản đó giờ trị giá khoảng 2,6 triệu đô la. Một con số khiến nhiều người tiếc nuối.</p>
<p>Dù vậy, những năm gần đây người ta bắt đầu nói đến việc Apple đã mất đi cái gì đó. Không còn sản phẩm truyền cảm hứng như trước. Và đặc biệt, Apple tỏ ra chậm chân trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo, điều mà các đối thủ khác đang chạy như vũ bão.</p>
<p>Không ai biết trái táo sẽ lăn về đâu. Apple sẽ trông như thế nào trong 50 năm tới, ngoài chiếc iPhone 68?</p>
<p>Còn tôi thì vẫn sẽ dùng điện thoại Iphone để quét mã QR, tạm thời là vậy. Không nhất thiết phải mang ví theo mỗi khi đi đâu, như anh bạn năm nào.</p>