<p>Liên minh AI Âu Lạc – do Chủ tịch tập đoàn FPT làm Chủ tịch Liên minh – trao giải thưởng lên tới một triệu USD cho sản phẩm, giải pháp AI xuất sắc do người Việt làm chủ. Giải thưởng dự kiến trao trong ba năm liên tiếp, bắt đầu từ 2026.</p>
<p>Một triệu USD là quá nhỏ bé trong dòng chảy hàng nghìn tỷ USD liên quan đến AI trên toàn cầu hiện nay. Nhưng, ở Việt Nam đây là số tiền rất lớn cho một giải thưởng, có lẽ chỉ đứng sau Giải thưởng VinFuture với giải chính trị giá 3 triệu USD.</p>
<p>Trao giải thưởng lớn là một trong những cách tốt nhất để động viên và vinh danh con người nỗ lực nghiên cứu, cống hiến. Giải Nobel là một minh chứng. Các giải thưởng của người Việt chưa thể so sánh với Nobel về tầm vóc, nhưng số tiền thì… cũng ra gì đấy!</p>
<p>Theo một thống kê của Sensor Tower, tổng thời gian người Việt dùng ứng dụng AI trong nửa năm 2025 đạt 283 triệu giờ, hay gần 1,6 triệu giờ mỗi ngày, nhiều hơn trung bình thế giới. Tính ra hàng triệu người Việt đang dùng AI mỗi ngày. Tôi là một trong số đó.</p>
<p>Người Việt dùng AI nhiều hơn trung bình thế giới, nhưng cũng như đa số người dùng trên thế giới, chúng ta chủ yếu sử dụng các ứng dụng AI tạo sinh do nước ngoài phát triển, chủ yếu là từ Mỹ và Trung Quốc: ChatGPT, Gemini, DeepSeek, Grok, Copilot…</p>
<p>Không có nhiều ứng dụng AI do người Việt phát triển, cho dù người Việt đóng góp trí tuệ của mình cho những AI hàng đầu như Gemini, cho dù có những công ty AI của Việt Nam từng được bán cho Qualcomm, Nvidia…</p>
<p>Một ứng dụng do kỹ sư trong nước phát triển, từng nằm trong top ứng dụng được tải nhiều và có lượng sử dụng hàng tháng lớn nhất là “AI Hay”. Tuy nhiên tôi chưa dùng ứng dụng này. Các ứng dụng AI của người Việt mà tôi hay dùng chủ yếu là phục vụ làm nội dung trên nền tảng số: Vbee – chuyển văn bản thành giọng nói; Memobot – giúp dịch giọng nói thành văn bản… Tôi không rõ trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, y tế, du lịch… thì có những ứng dụng AI đáng kể nào của người Việt không?</p>
<p>Trong khi có vẻ như người Việt chủ yếu mới dừng lại ở “tiêu dùng”, chưa tham gia mạnh mẽ vào “sáng tạo”, thì ở Trung Quốc, AI đang phát triển rầm rộ và tham gia sâu vào quá trình định hình lại các lĩnh vực kinh doanh trong nước cũng như vươn ra nước ngoài. Có vô vàn ứng dụng AI do người Trung Quốc phát triển được sử dụng hàng ngày ở Hà Nội, Paris, hay New York…</p>
<p>DeepSeek đã trở thành một cái tên biểu tượng cho sự tự hào của người Trung Quốc về AI. Và mới nhất ông lớn công nghệ Meta được cho đã chi tới 2 tỷ USD để mua Manus, một startup AI có trụ sở tại Singapore – tuy nhiên nhà sáng lập là người Trung Quốc. Thực ra Manus sinh ra tại Trung Quốc và ở giai đoạn khởi đầu được hưởng các ưu đãi từ hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ của Trung Quốc. Đây chính là lý do mà Bộ Thương mại Trung Quốc đã thông báo mở cuộc điều tra nhằm đánh giá động thái của Meta có tuân thủ luật và quy định của nước này liên quan đến kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao hay không.</p>
<p>Ngày nay không chỉ người Mỹ phải kiểm soát các công nghệ cao của họ, tránh bị bán ra nước ngoài, mà Trung Quốc cũng đang có nỗi lo tương tự.</p>
<p>Trở lại với một triệu USD của Liên minh AI Âu Lạc, hy vọng giải thưởng này tạo động lực mạnh mẽ cho các nhà phát triển AI người Việt, và hy vọng thêm là khi đã thành công thì không startup AI nào đó phải nghĩ đến việc chuyển đến Singapore.</p>
<p class="has-text-align-right"><strong>Võ Văn Thành</strong></p>