<p style="font-size:23px">Nhiều năm trước, Nguyễn Thu Thủy có lẽ là hoa hậu Việt Nam duy nhất tôi follow trên Facebook. </p>
<p style="font-size:23px">Không phải vì tôi không biết tới các hoa hậu khác, mà vì Nguyễn Thu Thủy cho tôi một lý do để theo dõi: Các bài viết của cô.</p>
<p style="font-size:23px">Cuộc sống không phải bao giờ cũng dễ dàng, ngay cả với nhan sắc. Những dòng viết của hoa hậu chia sẻ với mọi người nỗ lực của cô, cả niềm vui và đôi khi là sự mỏi mệt của đời người. Nhiều stt của Nguyễn Thu Thủy được viết với giọng văn rất cuốn hút. Tôi <a></a>đôi lần thầm nghĩ có được điều đó phải chăng vì cô là người đọc rất nhiều. Sách thấm vào người. Văn thấm vào người. Tri thức thấm vào người. Sách nâng đỡ con người, và cũng khiến con người khó mà sống với những nghĩ suy đơn giản. Chữ nghĩa hành hạ người ta. Khi họ đã đọc nhiều thì họ sẽ muốn viết. Một sự thôi thúc không ngừng.</p>
<p style="font-size:23px">Sau khi hoa hậu qua đời, tôi được biết cô đã viết một tiểu thuyết, có tựa đề là “Mưa rơi trên thành phố”, dài hơn 500 trang. Hoa hậu đã viết đi, viết lại tiểu thuyết này trong 10 năm.</p>
<p style="font-size:23px">Nguyễn Thu Thủy trở thành một runner ở tuổi 40, cũng là lựa chọn được truyền cảm hứng từ sách – cuốn Sinh ra để chạy của Christopher McDougall. Tôi vẫn còn nhớ stt hơn 600 chữ của cô về điều này.</p>
<p style="font-size:23px">Trích đoạn hoa hậu viết: “cách đây hai năm, tôi ghi hình cho một bộ phim ngắn, trong đó có hình ảnh tôi tập yoga và chạy bộ ngang qua tất cả các di tích và điểm đến của Hà Nội. Đến khi ngồi xem lại các hình ảnh, tôi mới đau xót nhận ra một thực tế là: tôi vẫn chưa biết chạy. Tôi có thể bơi rất đẹp. Tôi có thể yoga, có thể đứng thăng bằng trên một chân khá lâu, uốn éo vặn vẹo. Tôi có thể đi catwalk. Nhưng tôi không hề biết chạy. Các vận động cơ xương khớp và hình thể của tôi lúc chạy thực ra chỉ là một thứ phối hợp gượng gạo và kệch cỡm để đưa tôi từ điểm A đến điểm B trong một động lực được điều khiển bằng ý chí. Có lẽ gen chạy bộ trong tôi, loại gen của động vật có vú được Tạo hoá ban cho để sinh tồn, kiếm ăn, chạy trốn thú dữ… đã thoái hoá cùng cực”.</p>
<p style="font-size:23px">Sao bỗng dưng tôi nhắc đến hoa hậu? Vì tôi nghĩ đến chuyện đọc sách và đầu óc tự nhiên liên tưởng như vậy. Nhiều người bạn trên Facebook có thể tôi quen hoặc không quen ngoài đời, nhưng khi đọc stt của họ, tôi đoán rằng họ đã đọc sách rất nhiều. Điều đó thể hiện ở văn phong trôi chảy và tri thức. Một vẻ đẹp khó lẫn của người đọc sách. Đây có thể là nhận định chủ quan. Vì ngày nay người ta có nhiều cách tiếp thu, tổng hợp kiến thức nhờ internet mà không cần đến sách vở. Nhưng tôi vẫn cho rằng những gì đến nhanh sẽ trôi nhanh, đến chậm như đọc sách thì mới thấm được vào những gì họ viết ra.</p>
<p style="font-size:23px">Trên thế giới, những nước có nền văn hóa lớn, giàu mạnh thông thường là những nước có ngành xuất bản phát triển lâu đời, tỷ lệ người đọc sách cao. Tất nhiên một số nước chưa phải giàu có gì lắm, người dân vẫn đọc sách rất nhiều. Đáng tiếc Việt Nam lại ở trong nhóm tỷ lệ dân số đọc sách khá thấp. Một khảo sát quốc tế được dẫn ra vào Ngày Sách Việt Nam cách đây ba năm, cho thấy trong khi người Ấn Độ đọc gần 11 giờ/tuần, Đài Loan đọc 5 giờ/tuần, Nhật Bản đọc 4 giờ/tuần, Hàn Quốc 3 giờ/tuần…, thì người Việt Nam trung bình đọc chưa tới 1 giờ/tuần. Tôi vẫn còn nhớ hình ảnh một đêm muộn cách đây 15-16 năm ở ga Lào Cai, chờ tàu về xuôi, cả nhà ga ngồi chen chúc hầu hết xem điện thoại hoặc buôn chuyện, ngủ gà ngủ gật, riêng một nhóm khách Tây cao lòng khòng thì cứ đứng dưới cột đèn cắm cúi đọc sách.</p>
<p style="font-size:23px">Tôi là người thích sách, mua khá nhiều sách, dù sức đọc chưa nhiều. Niềm yêu thích có lẽ được hình thành từ thủa nhỏ. Tuổi thơ nghèo khó không có nhiều sách vở, cũng không có game online, youtube, netflix như bọn trẻ bây giờ, nên cứ có gì trong tầm tay mà đọc được là cầm đọc hăng say. May mắn hồi đó trong hộc tủ nhà tôi có một kho sách nho nhỏ. Khoảng 10 tuổi hoặc hơn một chút, tôi đã đọc “Bột mỳ vĩnh cửu”, “Đất vỡ hoang”, “Người không mang họ”… Sách của Liên Xô in đẹp (hình như Nhà xuất bản Cầu Vồng), còn sách Việt Nam giấy xấu và mỏng tanh. Học lên cấp hai lê la khắp các hiệu cho thuê sách ở thành phố bắt đầu đọc Kim Dung, chưởng tàu, chưởng ta, rồi tiểu thuyết Mỹ, đủ các loại. Bây giờ đã gần 30 năm trôi qua vẫn nhớ cách bài trí của hiệu sách ở nhà văn hóa, nơi tôi và lũ bạn thường đến thuê sách, nhưng không nhớ nổi giá thuê hồi đó như thế nào.</p>
<p style="font-size:23px">Tôi biết ơn sách và internet. Những khi tôi cảm thấy mình tự do nhất là khi tôi biết tư duy, biết suy xét dựa trên kiến thức của riêng mình, biết tỉnh thức không phụ thuộc vào ngoại cảnh.</p>
<p style="font-size:23px">Có một chuyện nhớ lại buồn cười. Cứ nghĩ mọi người cũng thích sách như mình, nên có lần đến mừng nhà mới một người là nguồn tin trong công việc, tôi mang túi đựng bộ sách dày cộp mới mua. Đến nơi nhìn quanh mới giật mình thấy lạc lõng vì người ta tặng rượu, tặng đồ điện tử, tặng những bình pha lê đắt tiền, hoặc đơn giản là phong bì, không ai tặng sách như mình cả. Cũng may người đó vẫn vui vẻ nhận và hôm sau nhắn tin “Bộ sách rất hay”.</p>
<p style="font-size:23px">Ngành xuất bản Việt Nam những năm gần đây đã khởi sắc đáng kể. Nhưng đại dịch đang quét qua cả thế giới và ngành sách không là ngoại lệ. Ở Việt Nam sách vốn không thiết yếu với nhiều người nên càng chịu ảnh hưởng lớn hơn. Nhà xuất bản lâu đời nhất của chúng ta cũng chỉ mấy chục năm, đa số các nhà sách có thương hiệu trên thị trường hiện nay trên dưới 20 năm. Còn rất khiêm tốn so với thế giới.</p>
<p style="font-size:23px">Hôm trước, anh bạn là Giám đốc một nhà xuất bản chia sẻ với tôi, rằng vừa mua tác quyền cuốn sách của Wiley – nhà xuất bản ở Mỹ được thành lập cách đây 214 năm. Ngày nay Wiley có 4.900 nhân viên với doanh thu khoảng 1,8 tỷ USD hàng năm.</p>
<p style="font-size:23px">Hầu hết các tờ báo lớn ở Mỹ đều có chuyên mục riêng dành cho Sách. Nổi bật trong số đó là The New York Times. Danh sách bán chạy nhất theo xếp hạng của tờ báo này (The New York Times Best Seller) được thừa nhận rộng rãi không chỉ ở Mỹ mà trên khắp thế giới. Danh sách này đã xuất bản định kỳ trên The New York Times Book Review kể từ năm 1931, nghĩa là cách đây 90 năm. Ngày nay nó được chia nhóm theo thể loại và định dạng, bao gồm cả tiểu thuyết, phi hư cấu, bìa cứng, bìa mềm và điện tử.</p>
<p style="font-size:23px">Sách là một trong những ngành công nghiệp lớn ở Hoa Kỳ, cũng như điện ảnh, âm nhạc, báo chí…, và họ xuất khẩu văn hoá của mình ra khắp thế giới, góp phần vào “quyền lực mềm” của nước Mỹ.</p>
<p style="font-size:23px">Sáng cuối tuần tôi ngồi viết những dòng lan man này, bên ngoài cửa sổ trời thu Hà Nội mát mẻ sau cơn mưa đêm. Mặt trời lấp ló sau mấy tòa nhà. Lúc này được xỏ giày chạy bộ ở công viên là tuyệt vời nhất. Nhưng công viên đóng cửa. Thôi đành, lại ngồi đọc sách vậy.</p>
<p style="font-size:23px"><strong>Thành Võ </strong><em>(bài viết tháng 9/2021)</em></p>