<p>Những ngày đầu năm 2025, mạng xã hội bàn luận sôi nổi về chuyện thưởng 5 triệu đồng cho người báo tin vi phạm giao thông. Nhiều thông tin người này, người kia đã nhận được tiền, hay thậm chí còn có hình ảnh một người bị đánh vì báo tin vi phạm giao thông. Nhưng thực ra đây đều là những thông tin không đúng. Hiện chưa có quy định cụ thể về cơ chế chi hỗ trợ và nó chưa hề được áp dụng trong thực tế.</p>
<p>Nghị định 176 quy định về chi hỗ trợ cá nhân, tổ chức cung cấp thông tin phản ánh hành vi vi phạm hành chính về trật tự an toàn giao thông. Mức chi cho nội dung này không quá 10% số tiền xử phạt vi phạm hành chính và tối đa 5 triệu đồng/vụ việc.</p>
<p>Tuy nhiên, để cơ chế chi trả có hiệu lực thì phải chờ văn bản hướng dẫn, có thể là một thông tư nêu cụ thể cách thức cung cấp thông tin, trình tự, thủ tục xử lý thông tin và mức chi trả. Tới đây nếu có một thông tư như vậy thì không có nghĩa các phản ánh đều được chi trả 5 triệu đồng, mà đó là mức tối đa. Tiền đâu dễ kiếm như vậy!</p>
<p>Vì chưa có văn bản hướng dẫn chính thức và chưa áp dụng việc chi hỗ trợ, nên nếu ai đó bảo đã kiếm được tiền nhờ báo tin vi phạm giao thông thì chắc chắn là fake news.</p>
<p>Nhân tiện, xin nhắc lại cách đây khoảng nửa năm, trong dự thảo Thông tư quy định việc quản lý, sử dụng kinh phí phục vụ hoạt động của Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực các cấp, cũng có đề xuất chi mua tin, tài liệu phục vụ công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; mức chi mua tin tối đa 50 triệu đồng/tin. Khi dự thảo thông tư này mới được đưa ra lấy ý kiến, cũng có nhiều bàn luận ngược xuôi xung quanh việc “chi tiền mua tin”.</p>
<p>Mấy vấn đề được các chuyên gia đặt ra. Cơ chế “chi tiền mua tin” sẽ khuyến khích tính tích cực của người dân trong lĩnh vực phòng, chống tham nhũng. Tương tự như vậy với lĩnh vực giao thông. Nhìn thoáng qua thì cơ chế này là hợp lý, nhưng để áp dụng trong thực tế lại không đơn giản, vì phải đánh giá được giá trị thông tin, phân biệt tin thật, tin giả (với công nghệ ngày nay thì tin giả sẽ rất giống thật). Không loại trừ trường hợp cơ quan chức năng sẽ quá tải thông tin, thậm chí đứng trước các tình huống nhiễu loạn, gây khó khăn cho việc tiếp nhận, đánh giá và xử lý thông tin.</p>
<p>Ngoài ra, trường hợp cung cấp thông tin vi phạm giao thông không đúng (thông tin cung cấp là sai), nhưng lại vi phạm hình ảnh cá nhân, ảnh hưởng đến người liên quan thì sẽ xử lý như thế nào. Ai đó cứ lấy cớ là cung cấp thông tin vi phạm giao thông để quay phim, chụp hình người khác ngoài đường một cách bừa bãi thì sao?</p>
<p>Đây là những vấn đề cần đặt lên bàn để có giải pháp phù hợp, sao cho cơ chế chi hỗ trợ đi đúng mục tiêu đề ra là xử lý đúng người, đúng lỗi, góp phần lập lại trật tự giao thông, chứ không phải là lại gây thêm phức tạp trên đường phố.</p>
<p>Câu chuyện thưởng tiền cho người nào diệt được nhiều chuột, căn cứ vào số đuôi chuột nộp cho nhà chức trách thời Pháp được nhắc lại. Cuối cùng thì chuột dường như không giảm, và thậm chí người ta còn phát hiện ra trang trại nuôi chuột cắt đuôi để kiếm tiền.</p>
<p>Thời bao cấp ở một xã vùng đồng bằng sông Hồng cũng có chuyện thưởng thóc cho người có công diệt chuột. Nhưng rồi chính quyền địa phương phải bỏ cơ chế này vì không thể kiểm soát được số đuôi chuột (có thể bị quay vòng hoặc chuột trên địa bàn xã khác, huyện khác khiến số thóc trả thưởng tăng đột biến). Hơn nữa việc tiêu hủy số đuôi chuột chất đống ở trụ sở xã như thế nào để đảm bảo vệ sinh môi trường cũng không dễ dàng. </p>
<p>Những câu chuyện trên hàm ý một việc mục đích ban đầu là tốt đẹp, nhưng nếu không có cơ chế phù hợp thì nó có thể đi chệch hướng và không khả thi.</p>
<p class="has-text-align-right"><strong>Võ Văn Thành</strong></p>